Topolino

Firma Fiat od lat specjalizuje się w autach miejskich. Za każdym razem gdy wypuszcza nowy model, producent z Turynu wyznaczał nowe trendy w projektowaniu małych aut. Wszystko zaczęło się w latach 30-tych XX wieku, gdy do sprzedaży wprowadzono Fiata Topolino.

Pomysł był prosty. Stworzyć mały i ekonomiczny samochód, który mógłby przewieść 2 pasażerów i 50 kg bagażu. Cena nowego modelu nie miała przekraczać 5000 lirów. Takie zadanie w 1931 wyznaczył Antonio Fessia – dyrektor techniczny spółki, Dantemu Giacosie – głównemu konstruktorowi firmy. Do projektu wieloseryjnego i taniego samochodu, będącego w zasięgu przeciętnej włoskiej rodziny, Fiat przymierzał się już od zakończenia I wojny światowej.

Projekt nazwano Zero A.
Pierwszy człon nazwy pochodzi od pierwszego produkowanego samochodu Fiata z 1912 roku, czyli modelu Zero. Literka „A” pochodziła  od włoskiego słowa „Aviazione” oznaczającego lotnictwo. Wskazywało to miejsce powstawania projektu, czyli biuro konstrukcji lotniczych  FIAT.  Już po kilku miesiącach okazało się, że zrelacjonowanie zakładanego planu nie będzie takie proste. Karoseria ważyła więcej niż zakładano, przez co zakładana cena auta, nie była możliwa do realizacji.

W roku 1934 pojawiły się pierwsze jeżdżące prototypy. Oficjalna prezentacja odbyła się 15 czerwca 1936 r. Fiat nadał nowemu modelowi nazwę „500”, jednak wśród nowych nabywców szybko auto przybrało nazwę „Topolino”. Nazwa ta w języku włoskim oznaczała Myszkę Mickey.

Samochód miał dwoje drzwi, a wewnątrz mieścił dwóch dorosłych pasażerów. Mimo dużych starań konstruktów, auto ważyło 535 kg. Obła karoseria była efektem badań prowadzonych w tunelu aerodynamicznym, by uzyskać jak najmniejszy opór powietrza. Do napędu posłużyła mała czterocylindrowa jednostka benzynowa o pojemności 569 cm3 (właśnie od pojemności pochodziło oznaczenie modelu), która rozwijała moc 13 KM przy 4000 obr./min. Prędkość maksymalna wynosiła 85 km/h.

By zminimalizować koszta, zastosowano kilka rozwiązań, które takich jak opadowy zbiornik paliwa, brak pompy cieczy chłodzącej, przesuwne szyby, czy zderzaki montowane za dopłatą. Mimo cięć kosztów nowy model korzystał z kilku nowatorskich rozwiązań. Zastosowano niezależne zawieszenie przedniej osi, hydrauliczne amortyzatory, skrzynia biegów ze zsynchronizowanym 3. i 4. biegiem.

Produkcję nowego modelu ulokowano w powstałej 10 lat wcześniej fabryce Lingotto. Dziennie produkowano 100 egzemplarzy Topolino. Włoska fabryka nie była jedynym miejscem produkcji, tego modelu w Europie. Montażem Fiatów Topolino zajmowała się również francuska Simca, niemieckie NSU oraz  Polskie Zakłady Inżynieryjne.
Polska produkcja była znikoma, gdyż warszawską fabrykę opuszczało zaledwie 50 aut miesięcznie. Auto ostatecznie wyceniono na kwotę 8900 lirów. Przy średnich zarobkach przeciętnego Włocha wynoszących 7000 lirów sprawiło, że auto bardzo dobrze się sprzedawało, nawet w uboższej,  południowej części kraju.

Sytuacja po wojnie dla posiadaczy samochodów, diametralnie się zmieniła. Do 1947 roku paliwo podlegało reglamentacji i nie wydawano go w ogóle osobom prywatnym. Mimo tego pracowano na modernizacją Topolino i w roku 1948 na salonie samochodowym w Genewie zaprezentowano zmodernizowany model, oznaczony przez producenta 500 B.  Nadwozie zmieniło się niewiele, główną modyfikacją było wprowadzanie nowego silnika. Jego pojemność została taka sama. Tym razem zastosowano górnozaworowy układ rozrządu, co zaowocowało wzrostem mocy z 13 do 16,5 KM.
Prędkość maksymalna wzrosła do 95 km/h.

Jednak największą nowością było, zaprezentowanie jeszcze tego roku na salonie w Turynie odmiany kombi, nazwanej „500 Giardiniera”. Nadwozie Giardiniery pozwalała przewozić 4 osoby + 50 kg bagażu. Metalowo-drewniane nadwozie było wzorowane na amerykańskich „woodies”.

Wiosną 1949 r. w Genewie pokazano kolejną generację Fiata – 500 C.
Główną zmianą było przestylizowanie przedniej części nadwozia i upodobnienie jej do aktualnych wzorców w stylistyce europejskiej motoryzacji. Jednak najbardziej rewolucyjną zmianą, było zastosowanie ogrzewania wnętrza, który wykorzystywał ciepłe powietrze oddawane przez chłodnicę silnika.

Produkcję Fiata 500 Topolino zakończono w roku 1955, gdy do sprzedaży trafił następca model 600.
W ciągu 19 lat na drogi wyjechało prawie 370.000 egzemplarzy Topolino. Model ten nie tylko zmotoryzował przedwojenne Włochy, ale i zapoczątkował nowy segment małych i ekonomicznych samochodów miejskich.

Fot. serwis prasowy Fiat oraz www. flickr.com (Joost J. Bakker IJmuiden)